หลายคนเปลี่ยนไส้กรองน้ำตามรอบสม่ำเสมอ แต่ลืมว่า ตัวเครื่องและส่วนประกอบอื่นๆ ก็ต้องการการทำความสะอาดด้วยเช่นกัน Housing ไส้กรองที่มีตะกอนเกาะ ถังพักน้ำที่มี Biofilm สะสม หรือท่อน้ำที่ไม่ได้ Flush มานาน ล้วนทำให้น้ำที่ออกมาไม่สะอาดเท่าที่ควร แม้จะเพิ่งเปลี่ยนไส้กรองใหม่ก็ตาม
ข่าวดีคือการทำความสะอาดเครื่องกรองน้ำส่วนใหญ่ ทำได้เองที่บ้านโดยไม่ต้องรอช่าง ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง และใช้อุปกรณ์ราคาถูกที่หาได้ง่าย บทความนี้จะบอกวิธีทำทีละขั้นตอนสำหรับทุกส่วนประกอบ
สำหรับวิธีเปลี่ยนไส้กรองอย่างถูกต้อง อ่านได้ที่ วิธีเปลี่ยนไส้กรองน้ำ 5 ขั้นตอน
ทำไมต้องล้างเครื่องกรองน้ำ ไม่ใช่แค่เปลี่ยนไส้กรอง?
คนส่วนใหญ่รู้ว่าต้องเปลี่ยนไส้กรองตามรอบ แต่ไม่รู้ว่าต้องล้างตัวเครื่องด้วย เหตุผลที่การล้างเครื่องสำคัญมีดังนี้
1. Biofilm ในท่อน้ำและถัง
Biofilm คือชั้นฟิล์มบางๆ ของแบคทีเรียที่เกาะติดบนพื้นผิวภายในท่อและถังพักน้ำ เกิดขึ้นได้แม้ในระบบที่กรองน้ำดีแล้ว เพราะแบคทีเรียจำนวนน้อยที่รอดจากกระบวนการกรองสามารถเพิ่มจำนวนและสร้าง Biofilm ได้เมื่อมีน้ำนิ่งค้างอยู่นาน
2. ตะกอนและคราบแร่ธาตุใน Housing
แม้ไส้กรอง PP ตะกอนจะดักตะกอนส่วนใหญ่ไว้ แต่ตะกอนขนาดเล็กบางส่วนอาจผ่านออกมาและเกาะที่ด้านล่างของ Housing ถ้าปล่อยทิ้งไว้นาน ตะกอนเหล่านี้จะเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคและทำให้ไส้กรองใหม่เสื่อมเร็วขึ้น
3. คราบแคลเซียมในถังแรงดัน
ในพื้นที่ที่น้ำมีความกระด้างสูง แคลเซียมและแมกนีเซียมอาจตกตะกอนและเกาะในถังพักน้ำ ทำให้ความจุลดลงและอาจมีกลิ่นผิดปกติ
4. O-ring และยางซีลเสื่อมสภาพ
การล้างเครื่องเป็นโอกาสที่ดีในการตรวจสอบสภาพ O-ring และยางซีลต่างๆ ซึ่งเสื่อมสภาพตามเวลาและอาจทำให้น้ำรั่วได้
ตารางความถี่ในการทำความสะอาด
| ส่วนประกอบ | ความถี่แนะนำ | เหตุผล |
|---|---|---|
| Housing ไส้กรอง PP และ Carbon | ทุกครั้งที่เปลี่ยนไส้กรอง | ล้างตะกอนก่อนใส่ไส้กรองใหม่ |
| Flush ระบบ (เปิดน้ำทิ้ง) | ทุกครั้งที่เปลี่ยนไส้กรอง | ล้างฝุ่น Carbon และกลิ่นออก |
| ถังแรงดัน RO | ทุก 1–2 ปี | ล้าง Biofilm และคราบแคลเซียม |
| ท่อน้ำภายในเครื่อง | ทุก 1–2 ปี | ล้าง Biofilm ที่อาจสะสม |
| ก๊อกน้ำดื่ม | ทุก 3–6 เดือน | ล้างคราบแร่ธาตุที่หัวก๊อก |
| แผ่นเพลท Ionizer B Health | ทุก 6–12 เดือน | ล้างคราบแคลเซียมออกจากแผ่นเพลท |
อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม
- Housing Wrench หรือ Filter Wrench (มักมาพร้อมเครื่อง ซื้อเพิ่มได้ราคา 50–100 บาท)
- ถังหรืออ่างรองน้ำ
- ผ้าไมโครไฟเบอร์หรือฟองน้ำนุ่ม (ไม่ขัด)
- น้ำยาล้างจานสูตรอ่อน 1–2 หยด
- Citric Acid (กรดมะนาว) สำหรับล้างถังแรงดันและแผ่นเพลท ราคา 50–100 บาท/ถุง
- ไส้กรองชุดใหม่ที่จะใส่หลังล้างเสร็จ
วิธีล้าง Housing ไส้กรองทีละขั้นตอน
ขั้นตอนนี้ทำบ่อยที่สุดและสำคัญที่สุด ควรทำทุกครั้งที่เปลี่ยนไส้กรองโดยไม่ข้ามเด็ดขาด
- ปิดวาล์วน้ำเข้าเครื่องกรองน้ำ
หมุนตามเข็มนาฬิกาเพื่อปิด ตรวจสอบโดยเปิดก๊อกน้ำดื่มดูว่าน้ำหยุดไหลแล้ว - เปิดก๊อกน้ำดื่มทิ้งไว้จนน้ำหยุดไหล
เพื่อระบายแรงดันในระบบออก ถ้ายังมีแรงดันค้างอยู่ การถอด Housing จะทำให้น้ำพุ่งออกมา - วางถังรองใต้ Housing
ยังมีน้ำเหลืออยู่ใน Housing ประมาณ 200–500 มล. วางถังรองไว้ก่อน - ถอด Housing โดยใช้ Housing Wrench
หมุนทวนเข็มนาฬิกา ออกแรงช้าๆ อย่ากระตุกแรงเพราะอาจทำให้ข้อต่อเสียหาย - นำไส้กรองเก่าออกและทิ้ง
ไส้กรองเก่าที่อุดตันเต็มแล้วไม่ต้องล้างนำกลับมาใช้ ทิ้งได้เลย - ล้าง Housing ด้วยน้ำสะอาด
ถ้ามีตะกอนหรือคราบสีน้ำตาลเกาะ ใช้ผ้านุ่มชุบน้ำยาล้างจาน 1–2 หยดเช็ดด้านในอย่างเบามือ ห้ามใช้ฟองน้ำขัดเพราะจะทำให้พื้นผิวเป็นรอยและแบคทีเรียเกาะได้ง่ายขึ้น - ล้างน้ำสะอาดซ้ำจนไม่มีฟองและกลิ่นน้ำยาล้างจาน
สำคัญมากครับ น้ำยาที่ค้างจะทำให้น้ำดื่มมีรสชาติผิดปกติ - ตรวจสอบ O-ring
ดึง O-ring ออกมาตรวจสอบ ถ้าแตก แห้ง หรือแข็งให้เปลี่ยนใหม่ราคา 20–50 บาท ถ้าสภาพดีหยอดจารบีน้ำเล็กน้อยก่อนใส่กลับ - ใส่ไส้กรองใหม่และขัน Housing กลับ
ขันด้วยมือก่อนแล้วใช้ Housing Wrench ขันให้แน่น แต่อย่าออกแรงมากเกินเพราะอาจทำให้ O-ring แตก - เปิดวาล์วน้ำกลับและตรวจรอยรั่ว
เปิดวาล์วน้ำช้าๆ สังเกตรอบ Housing ว่ามีน้ำรั่วหรือซึมออกมาไหม ถ้ารั่วให้ขัน Housing เพิ่ม
วิธี Flush ระบบหลังเปลี่ยนไส้กรอง
หลังล้าง Housing และใส่ไส้กรองใหม่แล้ว ขั้นตอน Flush สำคัญมากแต่หลายคนมักข้ามไป
ทำไมต้อง Flush? ไส้กรอง Carbon ใหม่มีผง Carbon ขนาดเล็กหลงเหลืออยู่ที่ผิวหน้า ถ้าดื่มน้ำทันทีอาจเห็นน้ำขุ่นดำเล็กน้อย ไม่เป็นอันตรายแต่ไม่น่าดื่ม
- เปิดก๊อกน้ำดื่มทิ้งไว้ประมาณ 5–10 นาที
- ทิ้งน้ำในช่วงนี้ทั้งหมด ไม่นำมาดื่มหรือใช้ปรุงอาหาร
- ถ้าน้ำยังขุ่นหรือมีสีดำอยู่ให้ Flush ต่อจนน้ำใสสนิท
- สำหรับระบบ RO ให้ Flush นาน 15–20 นาที เพราะมีหลายขั้นตอนกรองมากกว่า
วิธีล้างถังแรงดัน RO
ถังแรงดันคือถังสีน้ำเงินหรือสีเทาที่เก็บน้ำ RO ไว้ใต้ซิ้งก์ ถ้าไม่ทำความสะอาดนานกว่า 2 ปี อาจมี Biofilm หรือกลิ่นสะสมอยู่ภายใน
สิ่งที่ต้องใช้: Citric Acid 2 ช้อนชา น้ำสะอาด 500 มล.
- ปิดวาล์วน้ำเข้าระบบ RO ทั้งหมด
- เปิดก๊อกน้ำดื่มและทิ้งน้ำในถังออกจนหมด รอจนน้ำหยุดไหลสนิท
- ถอดท่อน้ำที่ต่อกับถังออก มักมี 2 ท่อ คือท่อน้ำเข้าจากเมมเบรนและท่อน้ำออกไปก๊อก
- ผสม Citric Acid 2 ช้อนชาในน้ำสะอาด 500 มล. คนจนละลาย
- เทสารละลาย Citric Acid เข้าไปในถังทางท่อน้ำเข้า
- ปิดปลายท่อทั้งสองด้วยนิ้วหรือจุกยาง เขย่าถังเบาๆ เพื่อให้สารละลายสัมผัสพื้นผิวภายในทั่วถึง
- ตั้งทิ้งไว้ 30 นาที
- เทสารละลายออกจนหมด
- เทน้ำสะอาดเข้าไปล้าง 3–4 รอบจนไม่มีกลิ่นเปรี้ยว
- ต่อท่อน้ำกลับ เปิดระบบ และ Flush น้ำทิ้ง 15–20 นาทีก่อนดื่ม
การทำความสะอาดแผ่นเพลท B Health NEX PLUS
สำหรับเครื่องทำน้ำด่าง B Health ส่วนที่ต้องดูแลพิเศษคือแผ่นเพลทไทเทเนียม ซึ่งอาจมีคราบแคลเซียมและแมกนีเซียมสะสมจากน้ำที่ไหลผ่านทุกวัน คราบเหล่านี้ทำให้ประสิทธิภาพการ Electrolysis ลดลงและ pH ของน้ำด่างต่ำกว่าที่ควรจะเป็น
วิธีทำ Citric Acid Wash สำหรับ B Health
- B Health มีโปรแกรม Cleaning Mode ในตัวเครื่อง กดปุ่มตามที่ระบุในคู่มือ
- เตรียมสาร Citric Acid ตามปริมาณที่คู่มือระบุ (ประมาณ 1–2 ช้อนชาต่อน้ำ 1 ลิตร)
- ทำตามขั้นตอนใน Cleaning Mode จนเสร็จ เครื่องจะปั๊มสารละลายผ่านแผ่นเพลทเอง
- Flush น้ำสะอาดผ่านเครื่อง 5–10 นาทีหลังทำเสร็จก่อนดื่ม
ทีมบริการหลังการขายของ B Health จะมาทำ Citric Acid Wash ให้ตามรอบที่กำหนด คุณไม่ต้องทำเองถ้าไม่ถนัด เพียงแจ้งทีมงานให้มาตรวจสอบตามกำหนดก็เพียงพอ
วิธีล้างก๊อกน้ำดื่ม
ก๊อกน้ำดื่มเป็นจุดสุดท้ายที่น้ำสัมผัสก่อนถึงปาก แต่มักถูกมองข้ามในการทำความสะอาด คราบขาวที่เกาะหัวก๊อกคือตะกอนแคลเซียมและแมกนีเซียมที่ล้างออกได้ง่ายด้วย Citric Acid
- ถอดหัวก๊อกออกถ้าถอดได้
- แช่ในสารละลาย Citric Acid เจือจาง (1/4 ช้อนชาในน้ำ 200 มล.) นาน 15–20 นาที
- ใช้แปรงฟันเก่าขัดรูก๊อกเบาๆ เพื่อกำจัดคราบแร่ธาตุสีขาว
- ล้างน้ำสะอาดจนไม่มีกลิ่นเปรี้ยว
- ติดตั้งกลับและเปิดน้ำทิ้ง 1–2 นาที
สัญญาณที่บอกว่าเครื่องต้องการทำความสะอาดเร่งด่วน
- น้ำมีกลิ่นผิดปกติ เช่น กลิ่นเหม็นอับ กลิ่นดิน หรือกลิ่นคาว แม้จะเพิ่งเปลี่ยนไส้กรองใหม่
- น้ำมีสีเหลืองอ่อนหรือขุ่นเล็กน้อย ทั้งที่ไส้กรองใหม่
- น้ำมีรสชาติเปลี่ยนไป จากที่เคยดื่มมาตลอด
- ไม่ได้ล้างเครื่องมานานกว่า 2 ปี แม้ไม่มีอาการผิดปกติก็ควรล้างเชิงป้องกัน
- มีน้ำนิ่งในระบบนานเกิน 1 สัปดาห์ เช่น กลับมาจากเดินทาง ควร Flush ก่อนดื่มทุกครั้ง
สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อล้างเครื่องกรองน้ำ
- อย่าใช้น้ำยาทำความสะอาดที่มีส่วนผสมของ Bleach หรือคลอรีน เพราะอาจทำลายยางและพลาสติกในเครื่อง
- อย่าใช้ฟองน้ำหรือผ้าขัดที่มีพื้นผิวหยาบ เพราะจะทิ้งรอยขีดข่วนบนพื้นผิว Housing ทำให้แบคทีเรียเกาะได้ง่ายขึ้น
- อย่าใส่น้ำยาล้างจานมากเกินไป 1–2 หยดเพียงพอ ถ้าใช้มากเกินจะล้างออกยากและกลิ่นค้าง
- อย่าลืม Flush หลังทำความสะอาดทุกครั้ง ก่อนดื่มน้ำจากเครื่องที่เพิ่งล้าง
- อย่าขัน Housing แน่นเกินไป จะทำให้ O-ring แตกและน้ำรั่วได้
เมื่อไหร่ควรเรียกช่าง ไม่ใช่ทำเอง
| ปัญหา | ทำเองได้ | ควรเรียกช่าง |
|---|---|---|
| ล้าง Housing ไส้กรอง | ✅ | |
| Flush ระบบ | ✅ | |
| ล้างถังแรงดัน | ✅ ถ้ามีประสบการณ์ | ✅ ถ้าไม่แน่ใจ |
| เปลี่ยน O-ring | ✅ | |
| ล้างก๊อกน้ำ | ✅ | |
| Citric Acid Wash แผ่นเพลท B Health | ✅ ถ้าถนัด | ✅ ทีม B Health ดูแลได้ |
| น้ำรั่วจากตัวเครื่องหรือข้อต่อท่อ | ✅ | |
| ปั๊มดังหรือทำงานผิดปกติ | ✅ | |
| วาล์วหรือ Solenoid Valve เสีย | ✅ | |
| ระบบไฟฟ้าในเครื่อง Ionizer | ✅ |
คำถามที่พบบ่อย
Q: ต้องล้าง Housing ทุกครั้งที่เปลี่ยนไส้กรองไหม?
A: แนะนำให้ทำครับ ใช้เวลาเพิ่มแค่ 5 นาที แต่ช่วยให้ไส้กรองใหม่ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพตั้งแต่วันแรก และยืดอายุไส้กรองได้อีกเล็กน้อย
Q: Citric Acid ซื้อได้ที่ไหน?
A: ซื้อได้ที่ร้านขายของชำ ซูเปอร์มาร์เก็ต (อยู่ในส่วนเครื่องปรุงรส ขายเป็นผง) หรือ Lazada และ Shopee ราคาประมาณ 50–100 บาทต่อถุง 200 กรัม ซึ่งใช้ได้นานมากสำหรับการล้างเครื่องกรองน้ำ
Q: ล้างเครื่องแล้วน้ำยังมีกลิ่นอยู่ ต้องทำอะไรต่อ?
A: ลอง Flush น้ำทิ้งนานขึ้นสัก 15–20 นาที ถ้ายังมีกลิ่นอยู่อาจหมายความว่า Biofilm ในท่อน้ำหนักกว่าที่คิด ลองใช้สารละลาย Citric Acid เจือจางล้างท่อด้วย ถ้าทำแล้วยังไม่หายให้เรียกช่างเพื่อตรวจสอบท่อน้ำภายใน
Q: เครื่อง B Health ต้องทำความสะอาดบ่อยแค่ไหน?
A: ทีม B Health จะแจ้งเตือนและมาทำ Citric Acid Wash ให้ตามรอบที่กำหนด ส่วนไส้กรอง Pre-filter จะแจ้งเตือนให้เปลี่ยนตามรอบเช่นกัน คุณไม่ต้องจำเองและไม่ต้องทำเองถ้าไม่ต้องการ ติดต่อ B Health สำหรับบริการหลังการขาย
Q: กลับมาจากเดินทาง 1 สัปดาห์ ต้อง Flush เครื่องกรองน้ำก่อนไหม?
A: แนะนำให้ Flush ก่อนดื่มครับ เปิดก๊อกน้ำดื่มทิ้งไว้ประมาณ 3–5 นาทีก็เพียงพอ เพื่อไล่น้ำที่นิ่งค้างอยู่ในท่อและถังออก น้ำที่ค้างนานอาจมีแบคทีเรียเพิ่มจำนวนได้เล็กน้อยแม้ผ่านการกรองแล้ว
สรุป
การล้างเครื่องกรองน้ำเป็นสิ่งที่ทำได้เองที่บ้านและควรทำสม่ำเสมอ ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดและทำบ่อยที่สุดคือ ล้าง Housing และ Flush ระบบทุกครั้งที่เปลี่ยนไส้กรอง ซึ่งใช้เวลาเพียง 10–15 นาทีและไม่ต้องใช้อุปกรณ์ราคาแพง
สำหรับการล้างถังแรงดันและ Citric Acid Wash แผ่นเพลท ทำทุก 1–2 ปีเพื่อให้เครื่องทำงานได้เต็มประสิทธิภาพและอายุยาวนานขึ้น สำหรับเครื่อง B Health ทีมบริการจะดูแลส่วนนี้ให้โดยอัตโนมัติ
มีปัญหาเครื่องกรองน้ำที่แก้เองไม่ได้? ติดต่อทีม B Health เพื่อนัดช่างมาตรวจสอบและดูแลเครื่องได้เลยครับ บริการครอบคลุมทั่วประเทศ